Menu

Αναστάσιος Λαυρέντζος: Θεάματα χωρίς άρτο

  • Κατηγορία Opinions

Την εβδομάδα που πέρασε πραγματοποιήθηκε ο διαγωνισμός για τη λήψη τηλεοπτικών αδειών, ο οποίος κατέληξε στην αδειοδότηση τεσσάρων σχημάτων, εκ των οποίων μόνο τα δύο αφορούν λειτουργούντα τηλεοπτικά κανάλια.

Διαβάστε περισσότερα...

Αναστάσιος Λαυρέντζος: Δύο άμεσα μέτρα για τη Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία κ. Πρωθυπουργέ

  • Κατηγορία Opinions

Η αποκλειστική ενασχόλησή μας τα τελευταία χρόνια με την οικονομική κρίση και την ταμειακή (κυρίως) διαχείριση της, μας έχουν κάνει να πιστεύουμε ότι όλα τα άλλα προβλήματα της Ελλάδας, όπως για παράδειγμα το χρόνιο πρόβλημα της περιφερειακής της υπανάπτυξης, πρέπει αναγκαστικά να περιμένουν.

Διαβάστε περισσότερα...

Αναστάσιος Λαυρέντζος: Το νόημα των τουρκικών προκλήσεων στην Κύπρο

  • Κατηγορία Opinions

Στις μέρες που διανύουμε η Τουρκία καταφεύγει για μια ακόμη φορά στη γνώριμη πολιτική προκλήσεων μέσω της αποστολής πλοίων σε περιοχές που η ίδια θεωρεί αμφισβητήσιμες.

Διαβάστε περισσότερα...

Αναστάσιος Λαυρέντζος: Διδάγματα μιας άλλης χρεωκοπίας

  • Κατηγορία Opinions

Το 1929 η παγκόσμια οικονομία συνταράχθηκε συθέμελα από μια κρίση που έμελε να μείνει στην ιστορία ως το Μεγάλο Κραχ. Λίγοι γνωρίζουν πόσο επιτυχημένα ανταποκρίθηκε η Ελλάδα σε αυτή την κρίση, ενώ παράλληλα προσπαθούσε να συνέλθει από τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Διαβάστε περισσότερα...

Αναστάσιος Λαυρέντζος: Η Σαμπιχά, ο ΣΥΡΙΖΑ και η τουρκική πολιτική στη Θράκη

  • Κατηγορία Opinions

Όσοι παρακολουθούν τα ζητήματα της Θράκης, γνωρίζουν ότι η μουσουλμανική μειονότητα η οποία ζει στην περιοχή, αποτελείται από τρεις διαφορετικές συνιστώσες:

Διαβάστε περισσότερα...

Η στρατηγική σημασία της Θράκης [απόσπασμα από το βιβλίο του Αν. Λαυρέντζου]

Η Θράκη αντιπροσωπεύει μόνο το 6,5% της ελληνικής επικράτειας, αλλά η θέση της τής δίνει τεράστια σημασία στο νέο παγκοσμιοποιημένο και μεταψυχροπολεμικό σκηνικό (γεωπολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά).

Συγκεκριμένα:
Η Θράκη είναι ένας γεωπολιτικός εξώστης από τον οποίο η Ελλάδα ατενίζει τα στενά του Βοσπόρου και τον Εύξεινο Πόντο. Από την άποψη αυτή η Θράκη καθιστά την Ελλάδα τμήμα του παρευξείνιου υποσυστήματος, δηλαδή χώρα η οποία παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους γεωπολιτικούς παίκτες πλανητικής ή περιφερειακής εμβέλειας που συγκρούονται στην περιοχή. Ενδεχόμενη λοιπόν απώλειά της δεν θα σήμαινε απλώς ή μόνο την απώλεια ενός γεωγραφικού διαμερίσματος, αλλά θα συνιστούσε και έναν σοβαρό γεωπολιτικό ακρωτηριασμό, αφού στην περίπτωση αυτή θα χανόταν η εγγύτητα προς μια ευρύτερη περιοχή, στην οποία διασταυρώνονται σημαντικά συμφέροντα και όπου ιστορικά ο ελληνισμός ήταν λίγο ή πολύ πάντα παρών. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν πιθανώς αρνητική και για τη Ρωσία, η οποία στην περίπτωση αυτή θα έχανε μια δυνητική παράκαμψη των στενών του Βοσπόρου.
Η Θράκη είναι ένα προγεφύρωμα στη χερσόνησο του Αίμου, το οποίο σε όποιον το ελέγχει δίνει άμεση πρόσβαση από τη θάλασσα προς όλους τους εμπορικούς δρόμους που κατευθύνονται προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (με την τελευταία να έχει αποκτήσει ιδιαίτερη οικονομική σημασία μετά την πτώση του κομμουνισμού). Είναι σαφές ότι μια τέτοια πρόσβαση ενδιαφέρει όποιον έρχεται από τα ανατολικά (Κίνα και λοιπές εξαγωγικές χώρες της Ασίας), αφού του προσφέρει μια πολύ πιο σύντομη και φθηνή διαδρομή για τη διοχέτευση των προϊόντων του σε αυτές τις περιοχές, απ' οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική επιλογή (π.χ. μέσω Αδριατικής ή μέσω των λιμανιών της Β. Ευρώπης). Επίσης του προσφέρει μια παράκαμψη των κορεσμένων στενών του Βοσπόρου για όσες περιοχές είναι προσβάσιμες μέσω του Εύξεινου Πόντου. Αυτή η μείωση του κόστους ή του χρόνου μεταφοράς, υπολογιζόμενη στο σύνολο των προϊόντων που θα διακινηθούν, καθορίζει και την οικονομική σημασία αυτής της πρόσβασης για τον ενδιαφερόμενο. Σε αυτό το πλαίσιο, αλλά με μια εντελώς αντίστροφη οπτική, η Θράκη είναι σημαντική και για τη Γερμανία, η οποία έχει κάθε λόγο να ενδιαφέρεται για τον έλεγχο των εμπορικών προσβάσεων προς τη «Μεσευρώπη» (Mitteleuropa), η οποία εξ αντικειμένου αποτελεί χώρο άμεσου γεωπολιτικού και οικονομικού της ενδιαφέροντος. Ανάλογη είναι η σημασία της Θράκης και για τις χώρες της Ανατολικής Βαλκανικής και ιδίως για τη Βουλγαρία, η οποία μέσω της Θράκης θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση στη θάλασσα παρακάμπτοντας τα στενά του Βοσπόρου. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι για την Ελλάδα η Θράκη δεν είναι μόνο το δικό της πολύτιμο εφαλτήριο για τα Ανατολικά Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, αλλά και μια περιοχή που μπορεί εν δυνάμει να εξελιχθεί σε διεθνή κόμβο εμπορίου, στοιχείο το οποίο αυξάνει κατακόρυφα την αξία της στο χρηματιστήριο της γεωοικονομίας.
Η Θράκη βρίσκεται πάνω στον εμπορικό άξονα Ανατολής-Δύσης από τον οποίο αναγκαστικά θα διέλθουν και οι αγωγοί φυσικού αερίου οι οποίοι θα ξεκινούν από την κεντρική Ασία και θα καταλήγουν στην Ευρώπη. Το γεγονός αυτό προσδίδει από μόνο του ιδιαίτερη σημασία στη Θράκη. (σ.σ. Τον Ιούνιο του 2013 αποφασίστηκε να περάσει από τη Θράκη ο αγωγός TAP, ο οποίος θα μεταφέρει φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη.)
Η Θράκη δίνει στην Ελλάδα σημαντικό στρατηγικό βάθος στη διεύθυνση Ανατολής-Δύσης και αποτελεί τον Βόρειο προμαχώνα της Αιγαιακής «ενδοχώρας». Τυχόν απώλειά της θα καθιστούσε τη Θεσσαλονίκη «παραμεθόρια» πόλη που θα κινδύνευε άμεσα από μια εξ ανατολών επίθεση, ενώ από την άλλη μεριά θα άφηνε ανυπεράσπιστο ολόκληρο το βόρειο τμήμα του Αιγαίου (με μοναδικό εναπομένον σημείο αντίστασης τη Λήμνο, αφού σε μια τέτοια περίπτωση η διατήρηση της Σαμοθράκης θα ήταν αδύνατη). Επί πλέον θα χανόταν το πλεονέκτημα αμύνης επί ενός σημαντικού αντιαρματικού κωλύματος όπως είναι ο ποταμός Έβρος και επί μιας σχετικά οχυρής τοποθεσίας όπως είναι τα υψώματα που φράσσουν τη διέξοδο προς την πεδιάδα της Κομοτηνής. Τέλος η απώλεια ή η ενδεχόμενη αποστρατιωτικοποίηση της Θράκης θα αποστερούσε την ελληνική πλευρά σε μια σύρραξη με την Τουρκία από τη μοναδική δυνατότητα που θα είχε να αντισταθμίσει τυχόν εδαφικές απώλειες σε άλλες περιοχές (π.χ. Αιγαίο), μέσω της κατάληψης τμήματος ή ολόκληρης της Ανατολικής Θράκης με τη διενέργεια αντεπίθεσης στο μέτωπο του Έβρου.
Η Θράκη παρουσιάζει ορισμένα οικονομικά χαρακτηριστικά στρατηγικού χαρακτήρα. Εκτός από το ότι περιλαμβάνει κάτι λιγότερο από το 1/12 των καλλιεργήσιμων εδαφών της ελληνικής επικράτειας και σημαντικές εκτάσεις βοσκοτόπων (πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για την τροφική επάρκεια της χώρας) διαθέτει πιθανώς και αξιόλογο ορυκτό πλούτο, τόσο στην ηπειρωτική ζώνη όσο και στην υφαλοκρηπίδα του Β. Αιγαίου. Συγκεκριμένα, εκτός από χρυσό (Πέραμα Έβρου, Σάππες Ροδόπης) και ζεόλιθο (Πετρωτά Έβρου), η Θράκη διαθέτει αποθέματα σπανίων γαιών για τα οποία ήδη διεξάγεται κοιτασματολογική διερεύνηση. Σημειώνεται ότι οι σπάνιες γαίες αποτελούν μια ομάδα μετάλλων τα οποία χρησιμοποιούνται σε πλήθος προηγμένων βιομηχανικών εφαρμογών (κράματα αεροδιαστημικής, μπαταρίες ηλεκτροκίνητων οχημάτων, ηλεκρονικά στοιχεία, ελαφροί μαγνήτες, φωτοβολταϊκά στοιχεία κ.λπ.), γεγονός το οποίο τις καθιστά στρατηγικά υλικά για τη σύγχρονη βιομηχανία. Η ιδιαίτερη σημασία τους έγκειται επίσης στο ότι σήμερα η μόνη χώρα που εξορύσσει και παράγει αυτά τα μέταλλα είναι η Κίνα (κατά 97%), με αποτέλεσμα να ελέγχει την προσφορά τους και τις τιμές τους. Το ενδεχόμενο επομένως να βρεθούν κοιτάσματα σπανίων γαιών στη Θράκη θα άλλαζε άρδην την γεωπολιτική της σημασία, θέτοντάς την στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των οικονομικά αναπτυγμένων χωρών, ιδίως δε των βορειοευρωπαϊκών, των οποίων η βιομηχανία στην κυριολεξία διψά για αυτές τις πρώτες ύλες. Στην παρούσα φάση δεν μπορούμε να προεξοφλήσουμε την έκβαση των σχετικών ερευνών. Η γνώση όμως αυτού του ενδεχομένου ίσως θα μπορούσε να ερμηνεύσει πρωτοβουλίες του διεθνούς παράγοντα στη Θράκη, οι οποίες ενδεχομένως βρίσκονται σε εξέλιξη ή θα εκδηλωθούν στο άμεσο μέλλον.
Η Θράκη μαζί με τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου δεν είναι μόνο το φυσικό ανατολικό σύνορο της Ελλάδας. Είναι παράλληλα και ένα πολιτιστικό και ιδεολογικό σύνορο που διαχωρίζει δύο κόσμους, δύο θρησκείες, δύο ιστορίες. Κατ' επέκταση είναι το σύνορο της Ευρώπης με τον κόσμο της Ανατολής και υπό αυτή την έννοια η διαρκής επιβεβαίωση του ανένδοτου χαρακτήρα του αποτελεί ζήτημα τεράστιας πολιτικής, ιδεολογικής και συμβολικής σημασίας. Η ελλαδική Θράκη όμως είναι και κάτι ακόμη: αποτελεί το τελευταίο σημείο αγκίστρωσης του ελληνισμού στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Θράκης μετά τον ξεριζωμό του από τις βόρειες και τις ανατολικές περιοχές της. Τυχόν απώλειά της συνεπώς, θα σήμαινε το κλείσιμο ενός ακόμη μεγάλου ιστορικού κεφαλαίου, αυτού που επί αιώνες γράφει με τους αγώνες του ο θρακικός ελληνισμός.

Το παραπάνω απόσπασμα αναδημοσιεύεται από το βιβλίο «Η Θράκη στο μεταίχμιο» του Α. Λαυρέντζου, το οποίο μπορείτε δείτε στο www.pragmatia.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Αναστάσιος Λαυρέντζος: Ερημώνει επικίνδυνα ο Έβρος

  • Κατηγορία Opinions

 

 



Η «μνημονιακή» Ελλάδα συμπιέζεται οικονομικά και κοινωνικά, όμως τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετώπιζε και πριν το μνημόνιο δεν έπαυσαν να υπάρχουν. Αντιθέτως, συνεχίζουν να επιδεινώνονται και μάλιστα υπό πολύ πιο δυσμενείς συνθήκες. Ένα από τα μεγάλα προβλήματα της Ελλάδας είναι ο επί δεκαετίες μαρασμός των περιφερειών της, ο οποίος έχει ως συνέπεια τη συνεχή εγκατάλειψή τους από το πλέον παραγωγικό και νεανικό τους δυναμικό.



Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση που διαμορφώνεται σε ολόκληρη τη Θράκη και ειδικότερα στον ακριτικό νομό Έβρου. Μετά τη δεκαετία του 1960, κατά την οποία σημαντικό μέρος του πληθυσμού του νομού μετανάστευσε στο εξωτερικό, τις τελευταίες δεκαετίες ήλθε το φαινόμενο της αστυφιλίας να δημιουργήσει νέα και εξαιρετικά επικίνδυνα δεδομένα:

Οι βόρειες και κεντρικές αγροτικές περιοχές του Έβρου, από τα Δίκαια μέχρι το Σουφλί, τα τελευταία χρόνια εγκαταλείπονται μαζικά από τον νεανικό πληθυσμό τους, ο οποίος προς το παρόν μετακινείται κυρίως προς τα αστικά κέντρα. Όποιος περιδιαβεί τα χωριά των εύφορης πεδιάδας Ορεστιάδας-Διδυμοτείχου και της παραποτάμιας ζώνης του Έβρου, θα διαπιστώσει μια εικόνα εγκατάλειψης. Θα συναντήσει οικισμούς κυρίως ηλικιωμένων, με ελάχιστα παιδιά, οι οποίοι έχουν εισέλθει σε φάση δημογραφικού μαρασμού. Η εικόνα αυτή είναι πλέον ορατή και από τα απογραφικά δεδομένα. Για να δείξουμε ακριβώς πόσο κρίσιμη είναι η κατάσταση που διαμορφώνεται στον Έβρο, παραθέτουμε στη συνέχεια στοιχεία που προκύπτουν από τις επίσημες εθνικές απογραφές και αφορούν συγκεκριμένες ομάδες αγροτικών οικισμών του νομού:



Πληθυσμιακή εξέλιξη αγροτικών περιοχών νομού Έβρου











Οικιστική ενότητα

Πληθυσμός στο έτος απογραφής











1981

1991

2001

2011

Μεταβολή

Ενότητα Βύσσας

10.150

8.968

8.184

6.495

-36%

Ενότητα Τριγώνου [1]

8.352

8.103

6.055

4.742

-43%

Οικισμοί Βορ. Έβρου

18.502

17.071

14.239

11.237

-39%

Ενότητα Μεταξάδων [2]

6.090

5.208

4.098

3.265

-46%

Οικισμοί Διδυμοτείχου [3]

2.971

2.583

2.031

1.571

-47%

Οικισμοί Σουφλίου [4]

3.596

3.488

2.698

1.935

-46%

Οικισμοί Κεντρ. Έβρου

12.657

11.279

8.827

6.771

-47%

ΣΥΝΟΛΟ

31.159

28.350

23.066

18.008

-42%




Τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν ότι σε διάστημα μόλις μιας τριακονταετίας οι αγροτικές περιοχές του Έβρου έχασαν σχεδόν το ήμισυ του πληθυσμού τους! Είναι περιττό να τονίσει κανείς ότι αυτοί που εγκατέλειψαν τις παραπάνω περιοχές είναι οι νεαρότεροι κάτοικοί τους, οι περισσότεροι από τους οποίους μετακινήθηκαν στην Αλεξανδρούπολη (αύξηση πληθυσμού +67% στο διάστημα 1981-2011) ή και σε κοντινά αστικά κέντρα (π.χ. Ορεστιάδα). Ωστόσο, η κατάσταση αυτή δεν θα πρέπει να θεωρείται μόνιμη. Είναι πιθανό η μετακίνηση προς τα αστικά κέντρα να αποδειχθεί το ενδιάμεσο στάδιο για την τελική φυγή των κατοίκων του Έβρου, οι οποίοι έχοντας αποκοπεί από τη γη τους και υπό την πίεση διαφόρων εξελίξεων είναι πιθανόν να αναζητήσουν μια νέα τύχη σε προορισμούς του εσωτερικού και κυρίως του εξωτερικού, όπως έγινε και στο παρελθόν. Την ίδια ώρα οι πληθυσμοί της υπαίθρου έχουν μπει σε καθοδική τροχιά, αφού η σημαντική γήρανσή τους δεν επιτρέπει την αριθμητική τους ανάκαμψη.



Το φαινόμενο αυτό δυστυχώς είναι ο κανόνας για την ελληνική περιφέρεια και δεν αφορά μόνο τον Έβρο. Ωστόσο, είναι προφανές ότι στον Έβρο θα πρέπει να μας προβληματίσει ιδιαιτέρως, για δύο λόγους. Πρώτον, είναι αδύνατον να κρατηθεί μια συνοριογραμμή με μια φθίνουσα δημογραφία, ειδικά όταν στην απέναντι μεριά των συνόρων τα δημογραφικά δεδομένα είναι ιδιαιτέρως ανθηρά. Δεύτερον, ο κατά συντριπτική πλειονότητα χριστιανικός πληθυσμός του νομού Έβρου έχει διπλή σημασία: εξασφαλίζει την αριθμητική υπεροχή του χριστιανικού στοιχείου στη Θράκη (συνολικά) και με την παρουσία του διακόπτει την εδαφική συνέχεια της μουσουλμανικής μειονότητας με την Τουρκία. Επομένως, τυχόν αριθμητική του αποδυνάμωση θα δημιουργήσει στο μέλλον τις προϋποθέσεις για μια σειρά από πολύ δυσμενείς εξελίξεις, οι οποίες στον βαθμό που θα συμβούν, θα αλλάξουν ριζικά τα δεδομένα στη Θράκη.



Χωρίς να θέλουμε να υπερβάλλουμε, τα δεδομένα που παραθέσαμε καταδεικνύουν μια επικείμενη κατάρρευση. Αυτή τη φορά θα πρόκειται για πληθυσμιακή κατάρρευση σε μια ευαίσθητη περιοχή, η οποία θα επέλθει αν (και πάλι) τα πράγματα αφεθούν στην τύχη τους. Στον αναγκαστικά περιορισμένο χώρο ενός άρθρου, περιοριστήκαμε μόνο στην επισήμανση του προβλήματος. Για τη λύση του θα απαιτηθεί η κινητοποίηση του ελληνικού κράτους και βέβαια η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης. Αυτά όμως πρέπει να γίνουν εδώ και τώρα!




Αναστάσιος Λαυρέντζος


Ο συντάκτης του άρθρου έχει γράψει το βιβλίο «Η Θράκη στο μεταίχμιο», το οποίο μπορείτε να δείτε στο www.pragmatia.gr










ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

 

Στην ενότητα Τριγώνου (βόρειος Έβρος) περιλαμβάνονται οι δεκαέξι (16) οικισμοί: Άρζος, Καναδάς, Δίκαια, Δίλοφος, Κριός, Πάλλη, Ελαία, Θεραπειό, Κομάρα, Μαράσια, Μηλέα, Ορμένιο, Πεντάλοφος, Πετρωτά, Πτελέα, Σπήλαιο.

2 Η ενότητα Μεταξάδων περιλαμβάνει δεκατρία (13) χωριά: Αλεποχώριο, Πολιά, Ασπρονέριο, Γιατράδες, Σαύρα, Δόξα, Βρύση, Ελαφοχώριο, Χιονάδες, Λάδη, Αβδέλλα, Μεταξάδες, Παλιούριο.

3 Περιλαμβάνονται πέντε (5) οικισμοί μεταξύ Διδυμοτείχου και Έβρου: Ασημένιο, Ισαάκιο, Πραγγί, Πύθιο, Ρήγιο.

4 Έχουν περιληφθεί τα χωριά: Αμόριο, Λάβαρα, Κορνοφωλιά.




 

 

 

 

Διαβάστε περισσότερα...

Αναστάσιος Λαυρέντζος: Έφτασε η ώρα να απαντηθεί το ερώτημα που τέθηκε το 1204

  • Κατηγορία Opinions

Το 1204 ήταν ίσως η πιο σημαντική χρονιά για τον ελληνισμό. Ήταν η χρονιά της πρώτης άλωσης της Κωνσταντινούπολης, όταν η πόλη ήταν ακόμη η Νέα Υόρκη του Μεσαίωνα και όχι η σκιά του εαυτού της που έπεσε αργότερα στους Οθωμανούς.

Διαβάστε περισσότερα...